چون به شهر اندر است دوست مقيم * شهر ، فاضل‌تر از منا و صفاست مرد بايد ، كه بوى داند برد * ورنه عالم پر از نسيم صباست انس مالك - رضى اللّه عنه - روايت مىكند از رسول - صلعم - كه گفت : هر شام و بام ، بقعه‌ها از يكديگر سؤال كنند كه : هيچ نمازكننده بر شما بگذشت ؟ هيچ ذاكرى حق قدم بر شما نهاد ؟ . اگر از بقعه جواب آيد : بلى كه ذاكرى بر من گذشت ، آن بقعه كه ذاكران قدم بر او ننهاده باشند ، در خيبت و حسرت بمانند ، و فضيلت آن بقعه بر خود بشناسند . و بعد از آن گفت : هرگاه كه بنده‌اى در بقعه‌اى ذكرى بكند ، يا دو ركعت نماز بگزارد ، روز قيامت آن بقعه بر ايمان وى گواهى دهد . و چون وى را وفات رسد ، بر مرگ او بگريد . « * » و از اين است كه حق تعالى در قرآن خبر مىدهد كه : چون ، عاصيان و جافيان بميرند ، آسمان و زمين بر ايشان بنخواهند گريست « * * » تنبيه ذاكران را و تحريض طالبان را . قال رسول اللّه - صلعم - « من انقطع الى اللّه كفاه اللّه مئونته و رزقه من حيث لا يحتسب ، و من انقطع الى الدّنيا وكّله اللّه اليها » « * * * » يعنى هر آن‌كس كه به كل روى در حضرت عزّت كند ، و به طاعت و عبادت مشغول شود ، و كار و شغل دنيا ترك كند ، حق تعالى رنج‌ها و مشقّت‌هاى دنيا از وى كفايت كند و بىبلا و عنا ، رزق او به آسانى به دو رساند از جائى كه در شمار خاطر او نباشد . و هر كس كه به زخارف دنيا مشغول شود ، و در كار آخرت به تقصير و تهاون پيش آيد ، هرآينه اختلاف و اختلال ، به اعمال او راه بيابد و جذب اموال باعث او باشد بر طلب دنيا ، چنان كه لحظه‌اى از طلب نياسايد : ما يستفيق غراما بها و فرط صبابة . و زبان دل با نفس اين نصيحت مىكند بيت : دنيا كه چنين خيره بر او شد خواجه * از گرم روى ، گرم در او شد خواجه بنياد وجود آدمى ، بر دو دم است * گر برنايد يكى ، فروشد خواجه شيخ گفت - رحمة اللّه عليه - كه اصل خانقاه و رباط آنست كه ، از بهر دفع خصمان و دشمنان ، اسبان با قوّت و فربه نزد خويشتن دربندد ، كه اگر دشمن وقتى خواهد كه ناگاه شبيخون كند ، زود بر پشت آن سوار توان شد از بهر دفع دشمن ، و صوفى مجاهد و مرابط باشد ، كه نفس خود در برابر دشمن دارد ، و به دفع او مشغول شود ، و مقيمان خانقاه نفوس خود را بر طاعت و عبادات مربوط دارند ، و به بركت دعاى ايشان ، حق تعالى بلاها از شهرها بازگرداند . و در خبر است كه رسول - عليه السلام - گفت : اگر نه به سبب بندگان راكع بودى و كودكان شيرخواره و چهارپايان چراكننده ، به شومى گناه عاصيان و جافيان ، لشكر عذاب از جانب ربّ الأرباب ،

--> ( * ) جامع الصغير ج 2 ص 255 . ( * * ) دخان / 44 : 29 « فَما بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ » . ( * * * ) جامع الصغير ج 2 ص 475 .